IT w ciepłownictwie

Zintegrowany system informatyczny umożliwia zarządzanie procesami gospodarczymi z dużo lepszym skutkiem, niż w tradycyjny sposób. Dzięki wykorzystaniu najnowszych technologii teleinformatycznych wiele zyskać mogą także przedsiębiorstwa ciepłownicze i ich klienci. Techniczną podstawą systemu IT jest sieć komputerowa, dzięki której dotrzeć można do wszystkich stanowisk pracy. Przesyłane są nią informacje techniczne z ciepłowni i sieci cieplnej, jak również informacje systemów wspomagających zarządzanie przedsiębiorstwem. Sieć może być oczywiście rozbudowywana, a zakres modernizacji wyznaczany jest aktualnymi potrzebami firmy. W zależności od oczekiwań i warunków technicznych sieć budowana jest w oparciu o tradycyjne okablowanie miedziane lub światłowody i łącza radiowe. Istotnymi elementami są tu także nowoczesne urządzenia sieciowe, zapewniające bezpieczny transfer danych.

Do sieci przyłączone są różnego rodzaju urządzenia, począwszy od komputerów, przez drukarki, transmitery danych, do urządzeń telemetrii i sterowania ciepłowniami. Ważne jest również oprogramowanie, za sprawą którego hardware zyskuje odpowiednią funkcjonalność. Obejmować może ona sterowanie pracą kotłów i systemów pomocniczych ciepłowni, zdalny monitoring i sterowanie pracą urządzeń sieci cieplnej, a także wspomaganie zarządzania przedsiębiorstwem (m.in. finanse i księgowość, zaopatrzenie i magazyny, planowanie i budżetowanie, fakturowanie sprzedaży, kadry i płace, obieg dokumentów i zarządzanie systemem jakości). Do sterowania pracą ciepłowni, zarówno kotłów, jak i systemów pomocniczych (np. pomp obiegowych), wykorzystywane są instalacje automatyki przemysłowej, którymi sterują komputery. Wizualizują one także funkcjonowanie systemu. Analiza danych z instalacji decyduje o ustalaniu parametrów pracy źródeł oraz całej sieci ciepłowniczej.

Jednym z bardziej innowacyjnych rozwiązań sektora IT w ciepłownictwie jest system telemetrii. Stosuje go m.in. Miejska Energetyka Cieplna w Koszalinie, Uczestnik Programu Promocji Ciepła Systemowego. Telemetria służy do zdalnego nadzoru i sterowania pracą urządzeń sieci cieplnej. Do systemu podłączane są węzły cieplne, spośród których typuje się miejsca kluczowe. System telemetrii wysyła do urządzeń pracujących w węźle okresowe zapytania o ich stan. Przyjmuje także komunikaty alarmowe oraz gromadzi informacje historyczne o pracy węzła. Łączność z węzłami zapewniają urządzenia transmisyjne poprzez sieci przewodowe oraz system GSM. Dyspozytorzy mogą na bieżąco śledzić pracę sieci cieplnej i źródeł dzięki wizualnej reprezentacji sieci i jej aktualnych parametrów na ekranach monitorów. Napływające informacje zbierane są w bazie danych serwera telemetrii. Umożliwia to wykonywanie szczegółowych analiz, jak również agregację danych do bardziej ogólnych porównań.

Ciekawym rozwiązaniem informatycznym w ciepłownictwie jest zintegrowany system klasy ERP. Wyróżnia się on m.in. tym, że dane wprowadzane są tylko raz, posiada interfejsy do innych systemów, automaty wspierające pracę, dysponuje słownikami i kartotekami dostępnymi z każdego modułu (nie trzeba ich powielać, np. centralnej kartoteki kontrahentów) oraz potrafi definiować nowe raporty. Dzięki systemowi ERP ogranicza się liczbę wydruków w bieżącej działalności przedsiębiorstwa, ponieważ operacje wystawiania dokumentów, ich akceptacji i zatwierdzania przeprowadzane są całkowicie w systemie. Za sprawą sieci informatycznej dostęp do niego mają nie tylko pracownicy biura czy nadzoru technicznego, ale również mistrzowie i brygadziści brygad elektrycznych, automatycznych czy sieciowych. Mogą oni sprawdzać stany magazynowe, zgłaszać zapotrzebowania, wystawiać dokumenty Rw, a także prowadzić elektroniczne karty pracy. Z kolei dokumenty wpływające do przedsiębiorstwa są skanowane i w postaci cyfrowej dystrybuowane między właściwymi wydziałami przedsiębiorstwa. Jeśli dodać do tego zinformatyzowany system obiegu dokumentów, możliwe staje się ich szybkie przekazywanie jednocześnie między wieloma wydziałami, segregowanie, opiniowanie, zatwierdzanie i archiwizowanie, a także oraz wysyłanie informacji do Biuletynu Informacji Publicznej. Poprzez liczne łącza system ERP przyjmuje i wysyła dane do innych systemów funkcjonujących w przedsiębiorstwie. Przykładowo, z systemu telemetrii pobierane są odczyty liczników w celu zafakturowania sprzedaży ciepła. Faktury sprzedażowe przekazywane są automatycznie do systemu obiegu dokumentów, celem sporządzenia korespondencji wychodzącej. Następnie dane o przelewach przekazywane są do systemu homebankingu, gdzie są elektronicznie podpisywane, a same przelewy wysyłane do banku.

Rozległy system informatyczny wymaga szczególnych środków bezpieczeństwa, zapobiegających nieautoryzowanemu dostępowi do danych. Oprócz zapór ogniowych, antywirusów czy filtrów internetowych stosowane są wielopoziomowe hasła, kontroli dostępu do stanowisk komputerowych oraz gniazd sieciowych.