Metody pomiaru zużycia ciepła

Podzielniki kosztów i liczniki ciepła

Zastosowanie dostępnych na rynku systemów pomiarowych zależy od rodzaju wewnętrznej instalacji w budynku. W budynkach powstałych przed 1990 rokiem dominuje instalacja wielopionowa, natomiast w nowobudowanych obiektach instalacja jednopionowa.

W instalacjach wielopionowych, od węzła cieplnego rozprowadzane są najpierw przewody poziome, a nastepnie pionowe. W takich przypadkach można zainstalować jedynie nagrzejnikowe podzielniki kosztów. W instalacjach jednopionowych od jednego, głównego pionu rozchodzą się przyłącza do poszczególnych mieszkań. Tu można zastosować dokładniejsze liczniki ciepła.
Wszystkie budynki wielorodzinne charakteryzują się tym, że ciepło przenika przez ściany do sąsiadów. Bez względu na to, czy przez budynek biegnie kilka pionów, czy jeden, każde zamontowane w mieszkaniu urządzenie do pomiaru ciepła będzie tylko podzielnikiem kosztów, a nie przyrządem mierzącym faktycznie zużyte energii cieplnej przez konkretne mieszkanie.

Rodzaje podzielników

Wyróżnia się trzy typy podzielników:

cieczowe (wyparkowe) –przypominające termometr i najtańsze na rynku. Posiadają dwie rurki wypełnione nieszkodliwą substancją chemiczną (heksanol lub benzoesan metylu), która pod wpływem ciepła z grzejnika powoli odparowuje. Lewa rurka wskazuje zużycie z poprzedniego roku, a prawa zużycie bieżące. Im mniej cieczy zostanie w rurce podzielnika, tym więcej zapłacimy za ogrzewanie. Obok rurki umieszczona jest podziałka, która pozwala na odczytanie, ile płynu wyparowało.
elektroniczne – dokładniejsze niż podzielniki cieczowe. Mają czujnik temperatury, który mierzy temperaturę grzejnika oraz zegar elektroniczny mierzący czas, przez który konkretna temperatura się utrzymuje. Najdokładniejsze są elektroniczne podzielniki dwuczujnikowe. Drugi czujnik bada temperaturę w pomieszczeniu
liczniki ciepła – najprecyzyjniejsze. Ze względu na opomiarowanie mieszkań pomiędzy którymi przenika ciepło pełnią rolę podzielników kosztów.

Montażem podzielników zajmują się specjalistyczne firmy na zlecenie właścicieli lub zarządów budynków, którzy zwykle podpisują z nimi wieloletnie kontrakty na usługi indywidualnego rozliczania ciepła. Nad prawidłowością rozliczeń czuwa program, uwzględniający położenie mieszkań w bryle budynku i koszty stałe ponoszone przez wszystkich lokatorów. Niestety nie bierze on pod uwagę jakości materiałów z jakich zbudowano dom, stanu ich zużycia, rozkładu mieszkań i korytarzy w budynku oraz przepływu ciepła między lokalami.

Zasada obliczania zużycia ciepła za pomocą podzielników nagrzejnikowych

Większość węzłów cieplnych wyposażona jest w układ automatyki pogodowej. Automatyka w zależności od temperatury zewnętrznej reguluje temperaturę wody wpływającej do grzejników. Im zimniej na dworze, tym gorętsza woda płynie w instalacji grzewczej i odwrotnie. Zainstalowany w węźle cieplnym licznik ciepła zlicza energię pobieraną przez mieszkańców. Każdy z mieszkańców ma możliwość wyboru temperatury w mieszkaniu, poprzez regulację zaworu termostatycznego pokrętłem przy grzejniku. Zamontowane na kaloryferach (zgodnie z wymogami polskich norm PN-EN 834 z 1999 roku i PN-EN 835 z 1999 roku) podzielniki kosztów informują o emisji ciepła przez kaloryfer.

Im bardziej otworzymy termostatyczny zawór przygrzejnikowy, tym grzejnik będzie oddawał więcej ciepła. Uwidocznione to zostanie na skali podzielnika. Jest to informacja, że grzejnik wyemitował ilość ciepła proporcjonalną do ilości jednostek na skali podzielnika. Nie jest to wielkość energii w gigadżulach. Pomiar ten można obrazowo porównać do używania naczynia o nieznanej objętości. Wylewając z niego określoną ilość płynu mówimy, że wylaliśmy np. 1/3 objętości naczynia, ale nie znamy wagi ani liczby litrów wylanego płynu.

Zachodzi więc pytanie w jaki sposób ilość jednostek na skali podzielnika wpływa na ponoszone przez nas koszty ciepła? Jeżeli przyjmiemy, że węzeł cieplny zasila dwa mieszkania oraz, że w pierwszym z nich suma jednostek z podzielników ze wszystkich kaloryferów wynosi 30, a w drugim 20 i dodatkowo założymy, że licznik ciepła w węźle cieplnym pokazuje zużycie w wysokości 10 gigadżuli to właściciel pierwszego mieszkania zapłaci za:

10 GJ

——–— x 30 = 6GJ

20 + 30

a właściciel drugiego mieszkania zapłaci za

10 GJ

——–— x 20 = 4GJ

20 + 30

Jak widać, opłata za ciepło została rozłożona proporcjonalnie do zużycia na dwa mieszkania.