Ciepło systemowe bronią na smog

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) Polska to jeden z najbardziej zanieczyszczonych krajów Europy. Głównym źródłem takiego stanu są gospodarstwa domowe z piecami oraz lokalne kotłownie. Według Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie zastąpienie pieców indywidualnego ogrzewania ciepłem systemowym (tam gdzie to możliwe) spowodowałoby znaczną poprawę jakości powietrza w Polsce. Dotyczy to głównie miast, ale to właśnie tam odnotowujemy największe stężenia szkodliwych dla naszego zdrowia substancji. Analitycy wykazują, iż około 20 % pieców indywidualnych można zastąpić ciepłem systemowym. 
 
Smog powstający w miastach, to efekt tzw. niskiej emisji, czyli emisji szkodliwych gazów, a zwłaszcza pyłów, z kominów na niskiej wysokości. Przyjęło się, że za niską emisję odpowiadają emitory (kominy i inne źródła) znajdujące się na wysokości poniżej 40m, przeważnie jednak jest to pułap 10m. Zanieczyszczenia te mają bezpośredni, bardzo negatywny wpływ na środowisko i stan zdrowia ludzi. Głównym źródłem niskiej emisji są lokalne kotłownie na paliwa stałe, gospodarstwa domowe korzystające z indywidualnych źródeł ogrzewania (pieców), transport samochodowy oraz małe zakłady przemysłowe. W okresie zimowym około 97%  ludności Polsce narażonych jest na duże i bardzo duże stężenia szkodliwych substancji w powietrzu (dane: Instytut Certyfikacji Emisji  Budynków- ICEB).
 
Najgroźniejsze z tych substancji to pyły zawieszone oraz Benzo(a)piren. Pyły (w tym PM10 i PM 2,5) – wdychane do płuc osiadają na pęcherzykach płucnych utrudniając wymianę gazową. Konsekwencją narażenia na ich długotrwałe działanie mogą być wszelkie choroby górnych dróg oddechowych, pylica, nowotwory (płuc, krtani, gardła), zatrucia, astma czy choroby alergiczne. Ponadto powodują one podrażnienie śluzówki i naskórka. Im drobniejszy jest pył, tym jego działanie bardziej odczuwalne dla człowieka – za najgroźniejszy uznaje się pył o średnicy drobinek poniżej 5 μm. Benzo(a)pireny są wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi (WWA), które są związkami silnie rakotwórczymi. Benzopireny są składnikiem zanieczyszczeń powietrza powstającym głównie wskutek spalania odpadów. Źródłem toksyn oraz metali ciężkich, jak ołów, rtęć czy kadm, jest spalanie tworzyw sztucznych typu plastik, guma, czy różnego rodzaju folie. Niestety spora grupa posiadaczy pieców nie zdaje sobie z tego nawet sprawy.
 
W Polsce 16,7% (Narodowy Spis Powszechny 2011) mieszkań ogrzewane jest piecami węglowymi. Wskaźnik ten nieznacznie spadł w ciągu ostatnich lat, gdyż w 2002 roku było ich około 20%, jednak to nadal bardzo dużo.
 
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w skutek złej jakości powietrza statystycznie co 12 minut umiera jeden mieszkaniec Polski (43 - 45 tys. zgonów rocznie). Z tego powodu dochodzi także do około 2 tys. poronień rocznie. Jak prognozuje WHO starty Polski z tego tytułu wynoszą 100 mln USD rocznie. 
 
Rozwiązaniem tego problemu jest zastąpienie w mieście tysięcy indywidualnych, nieefektywnych źródeł spalania węgla, jednym lub kilkoma źródłami, w postaci ciepłowni, elektrociepłowni, zakładów termicznego przetwarzania odpadów, które podlegają regulacjom w zakresie emisji szkodliwych zanieczyszczeń, wynikającymi z prawa ochrony środowiska. Powstające w tych zakładach ciepło systemowe, przesyłane przez miejskie systemy ciepłownicze jest najlepszym sposobem likwidacji problemu niskiej emisji. Budynki zasilane ciepłem systemowym nie emitują bowiem bezpośrednio żadnych substancji do najbliższego otoczenia życia mieszkańców miast.
 
Zakłady produkujące ciepło systemowe podlegają rygorystycznym normom w zakresie emisji spalin, a dodatkowo stale są modernizowane. W latach 2002 - 2015 emisja szkodliwych pyłów została ograniczona z 0,14 t/TJ do 0,03 t/TJ, a więc o  około 400%. Także emisje innych zanieczyszczeń zostały znacznie ograniczone: dwutlenek węgla o 17%, dwutlenek siarki o 300%, tlenki azotu o 20%. (źródło: Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie)
 
W porównaniu do budynku zasilanego piecem węglowym, emisja z ciepłowni zawodowej to 35x mniej pyłów zawieszonych, brak emisji rakotwórczego benzo(a)pirenu, 100% mniejsza emisja dwutlenku węgla, kilkukrotnie mniejsza emisja dwutlenku siarki (ponad 200%) oraz tlenków azotu (175%) - (dane Instytutu Certyfikacji Emisji Budynków). 
 
Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie podkreśla, że jeśli jest to ekonomicznie i technicznie uzasadnione, celem polskich miast powinna być jak najszybsza likwidacja indywidualnych źródeł ciepła i przyłączanie mieszkańców do ciepła systemowego. Obecnie według danych GUS ciepło systemowe dociera do 42% gospodarstw domowych w Polsce. W miastach wskaźnik jest wyższy i wynosi ok 56%. 
 
Zdaniem ekspertów IGCP, aby zrealizować przyłączanie do ciepła systemowego, wszędzie tam gdzie jest to możliwe i racjonalnie uzasadnione, koniecznym jest wprowadzenie długofalowych rozwiązań prawnych, typu: wsparcie systemu rozwoju kogeneracji i wsparcie dla rozwoju sieci ciepłowniczych. Natomiast w miejscowościach gdzie nie ma możliwości dostarczania ciepła systemowego konieczne są regulacje prawne dotyczące standardów, które muszą spełnić indywidualne kotły (piece). Konieczne jest także wprowadzenie przepisów, które wyeliminują stosowanie węgla bardzo złej jakości (odpady węglowe) lub, zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Energii, wprowadzenie rozwiązań, które umożliwią wykorzystanie energii elektrycznej do ogrzewania indywidualnych domów.
 
Polska jest najbardziej zanieczyszczonym krajem w Europie pod względem emisji pyłów i benzo(a)pierenu.
 
Jacek Szymczak

PREZES IZBY GOSPODARCZEJ CIEPŁOWNICTWO POLSKIE

Powrót

Chcesz korzystać z Ciepła Systemowego?

Zapytaj dostawcę ciepła w swojej okolicy czy jest to możliwe